Punjabi

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਿਪੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ’। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ 140 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਇਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ, “ਪੰਜਾਬੀ” ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਪੰਜ ਪਾਣੀ”, ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅੱਠ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਲੋਨੀਆਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1966 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ.ਕੇ.ਸੀ. ਜੋਸ਼ੀ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਉਹ 1973 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਟੀ. ਆਰ. ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ (1976-1996), ਡਾ. ਵੀ.ਬੀ. ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ (1996-2003), ਡਾ. ਕੇ.ਐਸ. ਥਿੰਦ (2004-2007), ਡਾ. ਜੀ.ਸੀ. ਕੌਲ (2007-2010) ਬਣੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਖੁਰਾਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਿਭਾਗ ਉੱਤਮਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।

The script of Punjabi language is Gurmukhi which literally means ‘from the mouth of Gurus’. It is an Indo-Aryan language like many other modern languages of South Asia. It is spoken by as many as 140 million people, meaning that it is one of the top ten languages in the world by number of speakers.

In Persian, the word “Punjabi” means “five waters,” referring to the five major rivers found in the region where Punjabi language originated. Punjabi is one of the 22 regional languages of India notified in the eight schedule of the Constitution of India. It is an official language in Punjab but also spoken in major parts of Pakistan and in small pockets of most of Indian states. It is also a second language in Canada’s Ontario and Vancouver B.C. Majority of Punjabi population in some colonies of Surrey in Canada, South Hall in England also speak Punjabi.
The Post-Graduate Department of Punjabi was established in 1966 with Prof. K.C. Joshi as its founder Head. He continued till 1973 and was succeeded by Dr. T R Shingari (1976-1996), Dr. V B Agnihotri (1996-2003), Dr. K S Thind(2004-2007), Dr. G C Kaul (2007-2010). Presently, under the headship of Dr. Ashok Kumar Khurana, the department has been striving to achieve excellence.

Department of Punjabi

Faculty

  • Dr. Ashok Kumar Khurana,  M.A., M.Phil., Ph.D. (Head)
  • Sh. Sukhdev Singh,  M.A., M.Phil·
  • Sh. Balwinder Singh,  M.A., M.Phil·
  • Dr. Davinder Kumar Paul,  M.A., M.Phil., Ph.D.
  • Sh. Rajan Sharma,  M.A.
  • Sh. S.K. Midha,  M.A., M.Phil
  • Dr. Kawaljit Singh, M.A., M.Phil., Ph.D.
  • S. Satpal Singh, M.A., M.Phil  
  • Dr. Kirandeep Kaur, M.A., M.Phil., Ph.D.  (C)
  • Mr. Manjeet Singh, M.A., M.Phil  (C)
  • Dr. Sahib Singh, M.A., Ph.D.  (C)

Courses

M.A.

Punjabi

B.A.

(Punjabi as Elective Subject)

Others

Functional Punjabi (as professional subject) / Basic Punjabi for Non-Punjabi students.